Έργο
Katábasis
Το KATÁBASIS είναι μια κάθοδος κάτω από την επιφάνεια του ήχου, του σώματος και των παγιωμένων ρόλων. Η πρώτη δημόσια παρουσίασή του στο Βρότσλαβ άρχισε την περαιτέρω κρυστάλλωση του έργου για το Gods’ Games Garden Group.
Σημείωμα για το έργο
Το KATÁBASIS πηγάζει από την ανάγκη να κοιτάξουμε κάτω από την επιφάνεια του ήχου και του σώματος, αλλά και κάτω από την παγιωμένη εικόνα του εαυτού μας. Είναι ένα πέρασμα ύστερα από το οποίο οι ερμηνευτές δεν είναι πια οι ίδιοι που ήταν πριν μπουν. Η κάθοδος κάτω από τον ίδιο μας τον πυθμένα — και κάτω από το ίδιο μας το DNA — αποκαλύπτει ό,τι εξακολουθεί να ζει κάτω από συνήθειες, ρόλους και μαθημένους τρόπους δράσης.
Μία από τις πηγές του έργου είναι μια παλιά ευρωπαϊκή ιστορία για τον Σιδερένιο Χανς, καταγραμμένη από τους αδελφούς Γκριμ. Στη δική μου ανάγνωση, η συνάντηση του αγοριού με τον Άγριο Άντρα ανοίγει έναν δρόμο ωρίμανσης που απαιτεί την εγκατάλειψη ενός ασφαλούς τόπου, την απώλεια της ως τότε θέσης του και το πέρασμα από τη «ζώνη της στάχτης». Δεν εικονογραφούμε όμως το παραμύθι. Μεταφέρουμε τις δυνάμεις και τα σύμβολά του στο πεδίο του ήχου, του σώματος, της ακρόασης και των σχέσεων ανάμεσα στους ερμηνευτές.
Στην κάθοδο αποκρίνεται η ανάδυση: τραγούδι από κάτω από τον πυθμένα, παλμός καρδιάς, χτύποι και μια νέα γέννηση. Τα ενώνει η Αγάπη — το στρέψιμο προς τους ανθρώπους. Το KATÁBASIS είναι μια συνάντηση που στηρίζεται στην ακρόαση, χωρίς οικειοποίηση: η αγριότητα, το γκροτέσκο και το γέλιο συνυπάρχουν μέσα της με τη συγκέντρωση και την ανησυχία.
Ο Paweł Romańczuk φανερώνεται εδώ ως Διόνυσος–Άγιος Παύλος–Μερκούριος: θέτει σε κίνηση τη διονυσιακή μεταμόρφωση, είναι ο προστάτης των Τρελών Οργάνων και, ως Μερκούριος-οδηγός, μας περνά ανάμεσα σε διαδοχικά κατώφλια. Η συλλογή του — με περισσότερα από χίλια όργανα και ηχητικά αντικείμενα — ανοίγει έναν σχεδόν ασύλληπτο κόσμο ήχων, όπου μπορεί να αλλάζει δίχως τέλος ρόλους και τη δική του σκηνική ταυτότητα.
Η Phoebe Bognár συνδιαμορφώνει αυτό το πέρασμα με τη μαγνητική δύναμη του ήχου και τη ζωντανή της φαντασία — οι ιδέες της ανοίγουν νέους δρόμους, ενώ η καλλιτεχνική ανοιχτοσύνη και η ανθρώπινη καλοσύνη της μας δίνουν θάρρος να τους ακολουθήσουμε μαζί.
Ο Kostas Georgakopulos — ο katápunk φρόντμαν μας — μας οδηγεί μέσα από τη ζώνη της στάχτης με τη φωνή και τη χειρονομία της «αυτολογοκρισίας», το face-palm.
Η φωνή γίνεται όργανο, η χειρονομία περνά σε έναν άλλον άνθρωπο και ο ήχος επιστρέφει ως μνήμη ηλεκτρονικών επεξεργασιών. Στο κέντρο παραμένει το κοντραμπάσο: οδηγεί μέσα από τα διαδοχικά στρώματα της καθόδου, ενώ συγχρόνως δέχεται και το ίδιο την επίδρασή τους. Οι μουσικοί αλλάζουν θέσεις, ρόλους και μάσκες· σταδιακά παύει να είναι αυτονόητο σε ποιον ανήκει η φωνή, ποιος μιμείται ποιον και πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα στον άνθρωπο, το όργανο και τη μηχανή.
Το KATÁBASIS ανήκει στον Κήπο των Θεϊκών Παιχνιδιών — έναν ανοιχτό κόσμο όπου εδώ και καιρό βρίσκω χώρο για καινούργια έργα. Ο Κήπος ενσαρκώνει το SynARThesis: τη δική μου σύλληψη μιας σύνθεσης των τεχνών, των τρόπων που νιώθουμε και των πεδίων της γνώσης. Μπορεί κανείς να τον συνδιαμορφώνει, μπορεί όμως και απλώς να μπει, να είναι εκεί και να ακούει.
Η λέξη «igier», στο πολωνικό όνομα του Κήπου, οδηγεί στην ανακάλυψη μέσα από το παιχνίδι και το παίξιμο. Ο Roger Caillois ξεχώριζε τέσσερις στοιχειακές δυνάμεις τους: τον ανταγωνισμό, την τύχη, τη μίμηση και τον ίλιγγο — agon, alea, mimicry και ilinx. Στην τελευταία είχα ήδη αναφερθεί στο έργο μου ILINX του 2017. Στο KATÁBASIS κατεβαίνω πιο βαθιά σε αυτή τη σκέψη, ακόμη και γεω-λογικά: συνδέω την κατανόηση των παιχνιδιών από τον Caillois με τη δική του ανάγνωση των πετρών και των ορυκτών.
Μέσα σε αυτή τη δική μου γεω-λογική, τα ορυκτά φανερώνουν τα δικά τους Παιχνίδια της Φύσης. Το Agon παίζεται εκεί όπου οι κρύσταλλοι που μεγαλώνουν συναντιούνται, περιορίζουν ο ένας τον άλλον και μάχονται για χώρο. Το Alea δρα στις τυχαίες προσμείξεις, στις φλέβες, στα χρώματα και στις διαδρομές των ρωγμών. Το Mimicry κάνει μια πέτρα — χωρίς πρόθεση και χωρίς δημιουργό — να μοιάζει με τοπίο, χάρτη, φυτό, ζώο ή πρόσωπο. Το Ilinx φανερώνεται στην πίεση, στη διάβρωση, στη διάσπαση και στη μεταμόρφωση, που στερούν από την ύλη την προηγούμενη ισορροπία της και την οδηγούν σε μια νέα τάξη. Τα ανθρώπινα παιχνίδια μας αποδεικνύονται απάντηση σε παιχνίδια πολύ παλαιότερα από εμάς, εγγεγραμμένα στην ίδια την ύλη.
Η πρώτη δημόσια παρουσίαση του KATÁBASIS έγινε στις 6 Σεπτεμβρίου 2026 στη Galeria Toy Piano, στο Βρότσλαβ, στο πλαίσιο του Avant Art Festival. Μαζί με την Phoebe Bognár, τον Paweł Romańczuk και τον Kostas Georgakopulos το παίξαμε ανάμεσα στα ασυνήθιστα όργανα του Paweł.
Ήταν να γίνει κυρίως μια πρόβα και μια συνάντηση. Ξαφνικά έγινε συναυλία σε μια γεμάτη αίθουσα. Το Βρότσλαβ μού έδειξε ότι η ίδια η ιδέα μπορεί να παρασύρει και να μεταμορφώνει τους ανθρώπους ήδη από την πρώτη, ανοιχτή και αυθόρμητη μορφή της. Η ιδέα του KATÁBASIS ξύπνησε μέσα μας, ως μουσικούς, την ανάγκη να εξερευνήσουμε το «αδύνατο», το «απαγορευμένο» και ό,τι μένει απρόσιτο σε άλλες συνθήκες συναυλίας.
Η παρουσίαση στο Βρότσλαβ δεν έκλεισε τη μορφή, αλλά άρχισε την περαιτέρω κρυστάλλωσή της. Από αυτή την εμπειρία αναδύεται σταδιακά ένα από τα επόμενα έργα μου: το KATÁBASIS για το GGGG — Gods’ Games Garden Group, δηλαδή την Ορχήστρα των Τρελών Οργάνων — με ένα μέρος για φλάουτο που γράφεται για την Phoebe Bognár και το κοντραμπάσο στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Καμιά προηγούμενη εμφάνιση δεν με έφερε τόσο κοντά στην αίσθηση ότι μπορούμε να πάρουμε τον έλεγχο της βαρύτητας του πλανήτη μας. Ίσως το παράδοξο του KATÁBASIS να βρίσκεται ακριβώς εδώ: κατεβαίνοντας μαζί όλο και πιο βαθιά, ανακαλύπτουμε τη δυνατότητα να αποσπαστούμε από τη γη.