Utwōr
Katábasis
KATÁBASIS to słażynie pod powiyrzchniã źwiynku, ciała i utrwalōnych rōl. Jego piyrszŏ publicznŏ ôdsłōna we Wrocławiu zaczła dalszõ krystalizacyjõ utworu dlŏ Gods’ Games Garden Group.
Ô utworze
KATÁBASIS wyrŏstŏ z potrzeby zaglōndaniŏ pod powiyrzchniã źwiynku i ciała, a tyż pod utrwalōny ôbrŏz swojij ôsoby. Je przeprawōm, po keryj wykōnawcy niy ôstŏwajōm tacy sami jak przed wejściym. Słażynie niżyj swojigo dna — i swojigo DNA — ôdsłaniŏ to, co dalij żyje pod przizwyczajyniami, rolami i wyuczōnymi sposobami działaniŏ.
Jednym ze zdrzōdeł utworu je starŏ europejskŏ ôpowieść ô Żelaznym Janie, spisanŏ bez braci Grimm. Jak jã ôdczytujã, spotkanie synka z Dzikusym zaczynŏ drogã dojrzewaniŏ, co wymŏgŏ ôpuszczyniŏ bezpiecznego miyjsca, straty dotychczasowyj pozycyje i przejściŏ bez „strefã popiołōw”. Niy ilustrujymy ale bŏjki. Przenoszymy jyj siyły i symbole w ôbszar źwiynku, ciała, suchaniŏ i relacyji miyndzy wykōnawcami.
Słażyniu ôdpowiŏdŏ wyłanianie: śpiyw spod dna, bicie serca, pukanie i narodziny na nowo. Łōnczy je Agape — zwrōcynie sie ku ludziōm. KATÁBASIS je spotkaniym ôpartym na suchaniu, bez zawłaszczaniŏ: dzikość, groteska i śmiych sōm w nim razym ze skupieniym i niypokojym.
Paweł Romańczuk ôbjawiŏ sie sam jako Dionizos–Świynty Paweł–Merkuriusz: uruchŏmiŏ dionizyjskõ przemianã, patronuje Szalōnym Instrumentōm i jako Merkuriusz-przewodnik przeprowadzŏ nŏs miyndzy nastympnymi progami. Jego kolekcyjŏ — wiyncyj jak tysiōnc instrumentōw i ôbiektōw źwiynkowych — ôtwiyrŏ bezma niyôgarniōny świat brzmiyń, kaj może bez kōńca zmiyniać role i swojã scynicznõ tożsamość.
Phoebe Bognár spōłtworzi tã przeprawã magnetycznōm siyłōm źwiynku i żywōm wyôbraźniōm — jyj pōmysły ôtwiyrajōm nowe drōgi, a artystycznŏ ôtwartość i ludzkŏ życzliwość dodŏwajōm ôdwagi, coby społym nimi iś.
Kostas Georgakopulos — nasz katápunkowy frontman — głosym i gestym „samocynzury”, face-palmym, prowadzi nŏs bez strefã popiołōw.
Głos przechodzi w instrument, gest przejmuje inkszy człowiek, a źwiynk wrŏcŏ jako pamiynć elektrōnicznych przetworzyń. W cyntrum ôstŏwŏ kontrabas: prowadzi bez nastympne warstwy słażyniŏ, a rōwnocześnie sōm podlygŏ ich działaniu. Muzycy zmiyniajōm miyjsca, role i maski; pōmału przestŏwŏ być ôczywiste, do kogo nŏleży głos, kto kogo naśladuje i kaj przebiygŏ granica miyndzy człowiekiym, instrumentym a maszinōm.
KATÁBASIS nŏleży do Ôgrodu Igier Boskich — ôtwartego świata, kaj ôd dŏwna znŏjdujã miyjsce dlŏ nastympnych utworōw. Ôgrōd ucieleśniŏ SynARThesis: mojã kōncepcyjõ syntezy sztuk, sposobōw ôdczuwaniŏ i pōl poznaniŏ. Idzie go tworzić społym, idzie tyż po prostu wlyź, być i suchać.
Słowo „igier” prowadzi ku ôdkrywaniu bez grã i zabawã. Roger Caillois rozrōżnioł sztyry ich żywioły: spōłzawōdnictwo, przipadek, naśladowanie i zawrōt — agon, alea, mimicry i ilinx. Do ôstatnigo z nich ôdwoływoł żech sie już w utworze ILINX z 2017 roku. W KATÁBASIS słażã w tã myśl głymbij, aże geo-logicznie: łōnczã cailloisowskie rozpoznanie ger z jego ôdczytywaniym kamiyni i minerałōw.
W tyj autorskij geo-logice minerały ôdsłaniajōm swoje Zabawy Natury. Agon rozgrywŏ sie tam, kaj rosnōnce krystale stykajōm sie, ôgraniczajōm jedyn drugigo i walczōm ô przestrzyń. Alea działŏ w przipadkowych domiyszkach, żyłach, barwach i drogach pynkniyńć. Mimicry sprawiŏ, że kamiyń — bez zamiaru i bez autora — przibiyrŏ podobiyństwo pejzażu, mapy, rośliny, zwiyrzyńcia abo twŏrzi. Ilinx ôbjawiŏ sie w ciśniyniu, erozyji, rozpadzie i metamorfozie, co ôdbiyrajōm materyji dŏwnõ rōwnowŏgã i wkludzajōm jã w nowy porzōndek. Nasze ludzkie gry ôkazujōm sie ôdpowiedziōm na gry dużo ôd nŏs starsze, zapisane w samyj materyji.
Piyrszŏ publicznŏ ôdsłōna KATÁBASIS ôdbyła sie 6 września 2026 w Galerii Toy Piano we Wrocławiu, w ramach Avant Art Festival. Razym z Phoebe Bognár, Pawłym Romańczukiym i Kostasym Georgakopulosym zagrali my jã pośrōd niyzwykłego instrumentarium Pawła.
Miała to być przede wszyskim prōba i spotkanie. Zniynacka stała sie kōncertym przi połnyj sali. Wrocław pokozoł mi, że sama idyjŏ poradzi wciōngnōńć i przemiyniać ludzi już w swojij piyrszyj, ôtwartyj i spōntanicznyj postaci. Idyjŏ KATÁBASIS uruchōmiyła w nŏs jako muzykach potrzebã eksplorowaniŏ „niymożliwego”, „zabroniōnego” i niydostympnego w inkszych sytuacyjach kōncertowych.
Wrocławskŏ ôdsłōna niy zamkła formy, ino zaczła jyj dalszõ krystalizacyjõ. Z tego doświadczyniŏ pōmału wyłaniŏ sie jedyn z moich nojbliższych utworōw: KATÁBASIS dlŏ GGGG — Gods’ Games Garden Group, czyli Ôrkiestry Szalōnych Instrumentōw — z partyjōm fletu pisanōm dlŏ Phoebe Bognár i kontrabasym w głōwnyj roli.
Żŏdyn wcześniyjszy wystymp niy zbliżōł mie tak fest do ôdczuciŏ, że poradzimy przejōnć kōntrolã nad grawitacyjōm naszyj planety. Paradoks KATÁBASIS polegŏ możno prawie na tym: słażōnc społym corŏz głymbij, ôdkrywōmy możliwość ôderwaniŏ sie ôd ziymie.