Aleksander Gabryś

Kompozytor

Jako kompozytor Gabryś tworzy utwory instrumentalne, wokalne, orkiestrowe, elektroniczne i sceniczne. Jego muzyka często przekracza tradycyjny format koncertu, łącząc wykonanie na żywo z elektroniką, przestrzenią, wideo, tekstem, gestem i elementami parateatru.

Z Bazyleą, jego miastem wyboru, związane są m.in. Bas-el-Karneval, Bas-El oraz Basilesia dla zespołu wokalnego Camerata Silesia. Wśród jego utworów pojawiają się również Donquixoterie, elUle, Bestiarium – Fortune Square trio tripSinfAct, Walser Code, metAtem, BASSBOXTRING, PrāṇāhTron, 2-Pol-Run, ILINX, PARTITURA, Natural Born Rebels, MANIFESTO PLAYBOX, nevermore i ±∞.

Kontrabasista

Jako kontrabasista Gabryś jest silnie związany z muzyką współczesną i z poszerzaniem repertuaru swojego instrumentu. Ponad sto utworów zostało napisanych i dedykowanych mu jako soliście kontrabasiście, w tym utwory solowe oraz koncerty z orkiestrą lub zespołem.

Wśród kompozytorów, którzy pisali dla niego lub których utwory prawykonywał, są m.in. Ryszard Gabryś, Helmut Oehring, Ulrich Krieger, Douglas McCausland, Edward Bogusławski, Thomas Kessler, Krzysztof Knittel, Junghae Lee, Michel Roth, Nicolas Tzortzis, Erik Ulman, Aram Hovhannisyan, Jevgenij Iršai, Ryszard Klisowski, Piotr Radko, Thomas Wally, Emre Sihan Kaleli i Zbigniew Karkowski.

Parateatr / scena / media

W wielu jego utworach i występach solowych obecny jest wymiar parateatralny. Muzyka bywa traktowana jako działanie ucieleśnione, teatr dźwięku albo jednoosobowy dramat, w którym fizyczna obecność muzyka na scenie staje się częścią formy.

Ten obszar łączy kompozycję, wykonawstwo, absurd, rytuał, literaturę oraz widzialny wysiłek gry. Elektronika na żywo, film, taśma, tekst i twórczy miks funkcjonują tu jako materiały jednej szerszej sytuacji scenicznej.

Prawykonania i dedykacje

W swojej działalności interpretatorskiej Gabryś prawykonał Échanges Gérarda Griseya na kontrabas i fortepian podczas festiwalu Warszawska Jesień. Utwór przez długi czas pozostawał w rękopisie, zanim wszedł do publicznego obiegu muzycznego poprzez to wykonanie.

Wykonywał również koncert kontrabasowy Klausa Hubera, Erinnere dich an G., w tym z Ensemble Contrechamps w Genewie. Te działania łączą jego praktykę kontrabasową z tworzeniem i przekazywaniem nowego repertuaru, a nie wyłącznie z jego interpretacją.

Zespoły i współprace

Jako solista występował m.in. z Gidonem Kremerem i zespołem Kremerata Baltica oraz z orkiestrami i zespołami, takimi jak dawny SWR Sinfonieorchester Baden-Baden und Freiburg, Sinfonieorchester Wuppertal, Sinfonieorchester Basel, Filharmonia Zielonogórska, Camerata Impuls, Kammerakademie Potsdam, Filharmonia Śląska, Śląska Orkiestra Kameralna oraz NOSPR — Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach.

W kameralnym wymiarze występował także wielokrotnie w kwintecie z wiolonczelistką Sol Gabetta.

Jako solista i muzyk zespołowy przez wiele lat współpracował z Ensemble Phoenix Basel, Klangforum Wien i Ensemble Modern, a także występował gościnnie z Collegium Novum Zürich oraz, przez okres około 20 lat, z österreichisches ensemble für neue musik Salzburg. Jego współpraca z Collegium Novum Zürich trwała od 2001 do 2026 roku; ostatnio, w lutym 2026, obejmowała prawykonanie «Doppelspiegel» Heinza Holligera pod dyrekcją kompozytora, obok «Schatten» Györgya Kurtága na kontrabas i fortepian oraz «Memento» Sándora Veressa na kontrabas i altówkę. Latem 2010, jako zaproszony gość koncertu finałowego Darmstädter Ferienkurse, utworzył Trio Basso, z którym wystąpił w Oranżerii w Darmstadt oraz w głównej sali Staatstheater Darmstadt. Działalność koncertowa prowadziła go przez znaczną część Europy oraz oba kontynenty amerykańskie; w biografii pojawiają się m.in. Wiedeń, Amsterdam, Zurych, Paryż, Moskwa, Nowy Jork, Buenos Aires, São Paulo, San Francisco, Kapsztad, Montevideo, Tbilisi, Warszawa, Nairobi, Göteborg, Berlin, Rzym, Zagrzeb, Sarajewo i Novi Sad, a także La Biennale di Venezia, MaerzMusik, Ultraschall Berlin, Wien Modern i Warszawska Jesień.

Nagrania

Nagrania pozwalają wracać zarówno do jego solowej pracy kontrabasowej, jak i do wieloletniego zaangażowania w muzykę kameralną. Dwupłytowy album Bassolo. XXth & XXIst Centuries' Contrabass Music przedstawia szerokie spektrum muzyki nowej i współczesnej na kontrabas.

Gabryś pojawia się także na nagraniach Ensemble Phoenix Basel, Klangforum Wien i innych zespołów, w repertuarze od Giacinta Scelsiego i Bernharda Langa po muzykę współczesną z Polski i Szwajcarii.

Działalność pedagogiczna

W 2020 roku Gabryś został zaproszony na Stanford University w Kalifornii, gdzie prowadził kurs z zakresu wykonawstwa i kompozycji oraz zaprezentował recital solowy w CCRMA.

Ten kontekst pedagogiczny odzwierciedla stały rys jego praktyki: przekraczanie granic między wykonawcą i kompozytorem, zapisem i improwizacją, instrumentem i ciałem, koncertem i teatrem.

Obecne prace

Do nowszych utworów wielkoformatowych należą Sonata Belzebuba, swobodnie oparta na dramacie Stanisława Ignacego Witkiewicza, oraz Rio, mój Rio, koncert na kontrabas solo i ensemble.

Rio, mój Rio zostało prawykonane 13 grudnia 2025 roku w Gare du Nord w Bazylei przez Ensemble Phoenix Basel pod kierownictwem muzycznym Jürga Hennebergera, z Gabrysiem jako solistą kontrabasistą. Utwór ten znajduje się obok teatru muzycznego opartego na literaturze i parateatralnych działań scenicznych w obecnym kształcie jego praktyki.